Ochrona świadków i osób zagrożonych – kiedy potrzebne jest dodatkowe zabezpieczenie i kto może je zapewnić?

Złożenie zeznań w sprawie karnej, ujawnienie nieprawidłowości w organizacji czy konflikt, który przeradza się w groźby, mogą istotnie zmienić codzienne funkcjonowanie człowieka. Osoba dotychczas czująca się bezpiecznie zaczyna unikać określonych miejsc, ograniczać kontakty i zastanawiać się, czy ktoś obserwuje jej dom lub miejsce pracy. Nie każda taka sytuacja wymaga całodobowej ochrony, ale każda wiarygodna informacja o zagrożeniu powinna zostać potraktowana poważnie.

Ochrona osób zagrożonych polega przede wszystkim na rozpoznaniu źródła niebezpieczeństwa, ustaleniu dostępnych środków prawnych i dobraniu zabezpieczeń, które rzeczywiście ograniczają ryzyko. Szczególne znaczenie ma przy tym rozróżnienie między ustawową ochroną świadków a usługami świadczonymi przez prywatne firmy ochrony.

Ochrona osób zagrożonych nie dotyczy wyłącznie świadków w sprawach karnych

Zagrożenie bezpieczeństwa osobistego może wynikać z różnych okoliczności. Świadek przestępstwa może obawiać się odwetu za złożone zeznania, pokrzywdzony może doświadczać dalszych gróźb ze strony sprawcy, a osoba zaangażowana w konflikt biznesowy może stać się celem nękania lub prób zastraszania. W każdym przypadku istotne jest ustalenie, czy zagrożenie ma charakter jednorazowy, czy powtarzalny, oraz czy istnieją przesłanki wskazujące na możliwość jego eskalacji.

Nie należy jednak utożsamiać wszystkich tych sytuacji. Status świadka lub pokrzywdzonego w postępowaniu karnym może otwierać drogę do szczególnych środków ochrony przewidzianych ustawą. Osoba zagrożona poza takim postępowaniem może natomiast potrzebować zgłoszenia przestępstwa, pomocy prawnej i odpowiednio dobranych zabezpieczeń fizycznych. Profesjonalna ochrona osobista może uzupełniać te działania, ale nie zastępuje kompetencji Policji ani organów wymiaru sprawiedliwości.

Przeczytaj także: Reagowanie na kryzys w firmie – czego uczy podejście RCB?

Kiedy świadek może otrzymać ochronę Policji?

Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka, której tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2026 r. poz. 1306. Przepisy przewidują środki ochrony dla świadków, pokrzywdzonych oraz osób im najbliższych, jeżeli w związku z postępowaniem karnym lub karnym skarbowym występuje zagrożenie dla ich życia lub zdrowia.

Ustawa rozróżnia trzy podstawowe formy zabezpieczenia: ochronę na czas czynności procesowej, ochronę osobistą oraz pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu. Pierwsza z nich może obejmować obecność funkcjonariuszy Policji podczas czynności procesowej oraz w drodze na nią i z powrotem. Ochrona osobista i pomoc w zmianie miejsca pobytu są rozwiązaniami przewidzianymi dla poważniejszych zagrożeń, po spełnieniu ustawowych przesłanek. Nie są przyznawane automatycznie każdej osobie składającej zeznania.

Kto decyduje o przyznaniu ochrony świadkowi?

Wniosek o zastosowanie środków ochrony kieruje się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji lub Komendanta Stołecznego Policji, za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo sądu. Ocena obejmuje m.in. charakter zagrożenia, okoliczności sprawy, związek ze sprawcą oraz sytuację osobistą świadka lub pokrzywdzonego.

To ważna granica odpowiedzialności. Ochrona świadków realizowana na podstawie tej ustawy należy do kompetencji Policji. Prywatna firma ochrony nie może samodzielnie przyznać ustawowego statusu osoby chronionej, zapewnić anonimowości procesowej ani zastąpić środków stosowanych przez właściwe organy. Może natomiast świadczyć odrębne usługi ochrony osobistej w granicach przysługujących jej uprawnień.

Ochrona to także ograniczanie dostępu do informacji o świadku

Niebezpieczeństwo nie zawsze przybiera postać bezpośredniej konfrontacji. Czasami sprawca próbuje ustalić miejsce zamieszkania, trasę codziennych przejazdów albo dane osób najbliższych. Z tego powodu istotną częścią bezpieczeństwa świadka jest ochrona informacji pozwalających go zidentyfikować lub odnaleźć.

Kodeks postępowania karnego przewiduje m.in. szczególne zasady ochrony danych adresowych świadka, a art. 184 reguluje instytucję świadka anonimowego. Zastosowanie tej ostatniej wymaga spełnienia określonych przesłanek i decyzji właściwego organu procesowego. Nie należy więc mylić jej z dyskrecją zapewnianą w ramach prywatnej usługi ochrony. W przypadku osoby narażonej na groźby ograniczenie niepotrzebnego ujawniania informacji o jej miejscu pobytu czy planowanych spotkaniach może jednak stanowić ważny element szerszego planu bezpieczeństwa.

Jak rozpoznać, że zagrożenie wymaga pilnej reakcji?

Nie każda nieprzyjemna wiadomość świadczy o bezpośrednim niebezpieczeństwie, ale bagatelizowanie powtarzających się gróźb również jest błędem. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których sprawca przechodzi od ogólnych wypowiedzi do konkretnych działań: pojawia się w pobliżu domu, próbuje nawiązywać kontakt mimo sprzeciwu, śledzi osobę albo kieruje groźby wobec jej bliskich.

Podczas oceny ryzyka warto uwzględnić:

• treść, częstotliwość i konkretność kierowanych gróźb;
• wcześniejsze zachowania sprawcy, w tym akty przemocy;
• możliwość dotarcia do osoby zagrożonej i jej bliskich;
• powtarzające się próby kontaktu, obserwacji lub śledzenia;
• zmiany zachowania wskazujące na narastanie zagrożenia.

Groźby karalne i uporczywe nękanie mogą stanowić przestępstwa odpowiednio na podstawie art. 190 i 190a Kodeksu karnego. W razie bezpośredniego niebezpieczeństwa należy niezwłocznie kontaktować się z numerem alarmowym 112. Prywatna ochrona nie powinna opóźniać zgłoszenia sytuacji wymagającej interwencji Policji.

Kiedy prywatna ochrona osobista może być uzasadniona?

Profesjonalne zabezpieczenie może być potrzebne wtedy, gdy osoba zagrożona musi nadal wykonywać obowiązki zawodowe, uczestniczyć w spotkaniach, przemieszczać się między lokalizacjami lub przebywać w miejscach, w których istnieje ryzyko niepożądanego kontaktu ze sprawcą. Zakres ochrony powinien wynikać z konkretnej oceny zagrożenia, a nie z samego faktu, że dana osoba odczuwa niepokój.

Przykładowo osoba otrzymująca groźby przed ważnym spotkaniem może potrzebować zabezpieczenia przejazdu i pobytu w określonym miejscu. W innym przypadku większe znaczenie będzie miała ochrona w miejscu zamieszkania lub pracy. Działania powinny być proporcjonalne, dyskretne i nastawione na ograniczenie możliwości wystąpienia niebezpiecznej sytuacji, a nie wyłącznie na reakcję po rozpoczęciu incydentu.

Dlaczego zagrożenie może obejmować również rodzinę?

Sprawca próbujący zastraszyć określoną osobę może kierować groźby również do jej partnera, dzieci lub innych bliskich. Wówczas zabezpieczenie wyłącznie głównej osoby zagrożonej może pozostawić istotną lukę. Nie oznacza to automatycznej potrzeby przydzielania ochrony wszystkim członkom rodziny, lecz konieczność uwzględnienia ich sytuacji podczas analizy ryzyka.

W Seris Konsalnet w ramach ochrony VIP i ochrony indywidualnej oferujemy rozwiązania, które mogą obejmować także rodzinę, bliskich i osoby towarzyszące. Zakres usługi dostosowujemy do rozpoznanych zagrożeń oraz sposobu funkcjonowania osób wymagających zabezpieczenia. Szczególne znaczenie ma przy tym zachowanie dyskrecji i takie zaplanowanie ochrony, aby możliwie najmniej zakłócała codzienne życie.

Ochrona osób zagrożonych wymaga współpracy, ale także jasnego podziału odpowiedzialności

Jeżeli zagrożenie wiąże się z postępowaniem karnym, działania prywatnej ochrony nie mogą kolidować z czynnościami Policji, prokuratury ani sądu. Firma ochrony nie prowadzi postępowania karnego, nie przesłuchuje świadków w charakterze organu procesowego i nie zastępuje służb odpowiedzialnych za ściganie przestępstw.

Jej zadaniem może być natomiast ograniczanie ekspozycji osoby na zagrożenie, obserwacja najbliższego otoczenia, zabezpieczenie przemieszczania się oraz reagowanie zgodnie z przepisami i uzgodnionymi procedurami. Ważne jest także właściwe dokumentowanie zdarzeń i przekazywanie informacji odpowiednim organom. Ustawa o ochronie osób i mienia określa zakres działalności firm ochrony oraz uprawnienia pracowników ochrony, które nie są tożsame z uprawnieniami Policji.

W Seris Konsalnet dopasowujemy ochronę do sytuacji osoby zagrożonej

W Seris Konsalnet oferujemy ochronę VIP i ochronę indywidualną, obejmującą m.in. rozpoznanie zagrożeń, planowanie tras, bezpieczne transfery, ochronę w miejscu zamieszkania i pracy oraz dyskretną obecność w przestrzeni publicznej. Możemy również uwzględnić bezpieczeństwo rodziny i osób towarzyszących. Zakres zabezpieczenia powinien odpowiadać rzeczywistemu poziomowi ryzyka oraz miejscom, w których osoba jest najbardziej narażona na niepożądany kontakt.

Nie zakładamy, że każda sytuacja wymaga całodobowej ochrony osobistej. Czasami wystarczające może być zabezpieczenie określonego wydarzenia lub przejazdu, a w innych okolicznościach konieczne jest szersze rozwiązanie. W przypadku świadków i pokrzywdzonych objętych ustawowymi środkami ochrony kluczowe pozostaje respektowanie decyzji właściwych organów oraz zasad udzielonej ochrony.

Podsumowanie – ochrona powinna odpowiadać na rzeczywiste zagrożenie

Ochrona osób zagrożonych wymaga połączenia właściwej oceny ryzyka, dostępnych środków prawnych i zabezpieczeń dostosowanych do konkretnej sytuacji. W przypadku świadków i pokrzywdzonych szczególne znaczenie ma ustawa o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka, która przewiduje określone formy ochrony realizowane przez Policję. Prywatna ochrona osobista stanowi odrębny rodzaj zabezpieczenia i nie zastępuje ustawowych kompetencji organów państwa.

W Seris Konsalnet możemy wspierać bezpieczeństwo osób narażonych na zagrożenia poprzez indywidualnie dopasowaną ochronę osobistą, zabezpieczenie przejazdów, miejsc pobytu oraz bliskich. Najważniejsze jest jednak właściwe rozpoznanie sytuacji. Skuteczna ochrona nie polega na zastosowaniu największej liczby środków, lecz na ograniczeniu tych zagrożeń, które rzeczywiście mogą naruszyć życie, zdrowie lub nietykalność osobistą człowieka.